Blog

De toekomst van het Platteland

Er gebeurt veel en het bruist van de energie op het platteland, maar is het afdoende om het tij te keren? Wie voert in Den Haag echt de regie op deze ontwikkelingen en toetst bijvoorbeeld de impact van veranderingen in de bekostiging van het onderwijs of zorgstelsel op de plattelandseffecten? De impact op leefbaarheid van ogenschijnlijk rationele afwegingen zijn soms groter dan we ons voorstellen. Een vitaal platteland gaat niet alleen over landbouw en natuur, maar vooral ook over de overige bewoners van het platteland. Hier ligt een gezamenlijke uitdaging voor plattelandsgemeenten, provincies en rijk, maar ook voor de bewoners.

Onder de titel toekomst van het Platteland hielden de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Hogeschool Arnhem/Nijmegen (HAN) op 21 november een studiedag. Daarbij ging het niet zozeer over de “groene sector” maar vooral om alle overige ontwikkelingen die op plattelandsgemeenten afkomen. De inleidingen in het ochtenddeel zetten aan tot nadenken. Een korte impressie en reflectie daarop.

Naast Randstad ook Randland

In Nederland bestaat veelal het beeld dat vooral de stedelijke gebieden veel problemen hebben en dat het op het platteland goed toeven is. Dat is zeker waar, maar ook het platteland en dan met name in het Oosten en Noorden, maar ook het Zuiden, verandert demografisch in een hoog tempo. De demografische ontwikkelingen in Nederland pakken in de Randstad heel anders uit dan op het platteland. De bevolkingsgroei in Nederland zal nog toenemen, met name door migratie. Tegelijkertijd treedt vergrijzing op. Jeugd trekt weg om elders te gaan studeren en landt uiteindelijk vaak in de Randstad.  De Randstad wordt steeds voller en de druk op de woningmarkt is daar een exponent van. Met als gevolg dat er in grote gebieden op het platteland sprake is van krimp en relatief snelle vergrijzing. Een neerwaartse spiraal, die ook nog gepaard gaat met een afnemend voorzieningenniveau. Ziekenhuizen, verzorgingshuizen, detailhandel, banken trekken  vanwege efficiëntie overwegingen weg of zijn al vertrokken uit de krimpgebieden. Afname van voorzieningen zal  ook betekenen dat een groep beter bemiddelden zich (weer) op de Randstad gaan richten.  En dan hebben we het nog niet over de invloed van drugsgerelateerde criminaliteit gehad, die delen van het platteland teisteren. Kortom, wat mij betreft op zijn minst code oranje voor beleidsmakers.

Regie over het platteland

Er is meer aandacht nodig voor het Randland om deze negatieve trend enigszins te doen kenteren. Verschillende plattelandsgemeenten hebben zich goed georganiseerd via de P10, die zorgt voor een politieke lobby. Provincies zijn actief in het vragen van aandacht voor specifieke regionale problemen  en voeren een actief regionaal beleid om de economie te stimuleren en de vitaliteit van gebieden te versterken. De regiodeals van minister Schouten zijn daar vanuit het rijk ook een mooie aanzet toe.

De nieuwe professional

Eén van de vragen die in de bijeenkomst werd behandeld ging over de betekenis voor het onderwijs. Wat kan het onderwijs doen om jonge mensen vast te houden voor de regio en waar heeft de regio behoefte aan? Er is behoefte aan “nieuwe professionals”. Zijn we nu gewend vooral vakdisciplinair op te leiden, de huidige tijd vraagt om professionals die vanuit een breder perspectief kunnen participeren. Dus niet de experts die hun eigen deskundigheid centraal stellen, maar breder opgeleide professionals met een luisterend oor die samen met bewoners van het platteland, bedrijven en overheden willen creëren. Verandering in houding en cultuur is op alle niveaus mogelijk. Ook werd gesproken over een veranderende rol van onderwijsinstellingen. Zij zijn niet enkel opleidingsinstituten, maar zouden ook gericht veel kunnen bijdragen aan oplossing van regionale vraagstukken.  Door inbreng van kennis en door studenten zich dicht op de praktijk te laten ontwikkelen. Dit vergt wel dat de regionale verbindingen tussen opleidingsinstituten, regionale overheden, instellingen en bedrijfsleven worden versterkt en studenten worden uitgedaagd om die regionale vraagstukken op te pakken.

LEADER

Het Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP3) draagt o.a. via LEADER bij aan de vitaliteit van plattelandsgemeenten. Basis daarvoor is dat de initiatieven echt door de burgers, verenigd via de lokale actiegroepen (LAG’s) gedragen worden. Op 26 oktober brachten wij tijdens de landelijke LEADER-dag een brochure uit met inspirerende voorbeelden. Ook in het toekomstig GLB worden middelen gereserveerd voor LEADER. Zou het niet mooi zijn om bij die toekomstige initiatieven ook meer gebruik te maken van de “New Professional” in opleiding?

 
 
 
 
*Foto artikel: LEADER De Kracht van Salland