Blog

Over boeren en burgers

De zomer is in Nederland al uitzonderlijk vroeg aangebroken en dat merk je als je door het landschap rijdt. Zomerse taferelen, maar ook de keerzijde: droogte en verdorring van bermen en velden. Als de schoolvakanties dit weekend in het zuiden van het land aanbreken, lijkt het alsof het land tot stilstand komt, maar de boer: hij werkt onverminderd door. De zomerperiode is ook een periode voor overpeinzing en een beetje wegdromen. Ter inspiratie wil ik wat gedachten meegeven.

Te weinig waardering?

Als ik vanuit het POP programma kijk naar de ontwikkelingen in de agrarische sector, dan zie ik dat er op veel fronten hard gewerkt wordt om in te spelen op de wensen van de samenleving. Dit gebeurt met veel korte ketenprojecten, de aandacht voor natuurinclusieve landbouw en alle innovatieprojecten die gericht zijn op het verbeteren van milieu- en omgevingskwaliteit. Veel initiatieven zijn ook gericht op het betrekken van burgers bij het boerenbedrijf. Of ze zijn gericht op communicatie over de sector, zoals de onlangs gelanceerde campagne van akkerbouwers in Flevoland. Zij geven met grote billboards langs de snelweg een gezicht aan het land en de gewassen die verbouwd worden. Ook de uitgeschreven prijsvraag Brood en Spelen levert veel mooie initiatieven op. In het Goedgeld Magazine van de ASN worden deze maand ook veel mooie projecten rond voedsel in het zonnetje gezet. In alle voorgaande initiatieven steken ondernemers, ondanks de vele worstelingen die daarmee gepaard gaan, een hand uit naar de samenleving. Er is veel gaande en dat voelt goed.  

In de media overheerst echter nog altijd de aandacht voor zaken die in de sector niet goed gaan of waar zich incidenten voordoen. Helaas overschaduwen die de vele mooie initiatieven. Zou het niet mooi zijn als we in de komende periode de soms groot lijkende kloof tussen burgers en agrarisch ondernemers verder weten te dichten?

Burgerparticipatie verandert!

Kijken we naar de burger, dan verandert er in hoog tempo wat: de burger neemt zelf steeds meer initiatief en wacht niet langer op het heil dat van hogerhand moet komen. Burgers nemen verantwoordelijkheid voor hun omgeving en zijn actief in bijvoorbeeld de energietransitie. Ze slaan hun handen ineen voor een duurzame energie coöperatie, het terugbrengen van groen in de stad of het delen van het eigendom van auto’s. Delen is het nieuwe hebben! Wat daarbij ook opvalt, is dat voedsel weer helemaal hot is. Vanuit gezondheid, beleving en natuurlijkheid. Het aantal zomerse foodfestivals en foodtrucks is niet meer te tellen. Agrarische ondernemers en supermarkten spelen in op deze trends en voeden die met gezonde recepten en natuurlijke uitstraling. Met steeds meer producten waar een verhaal aan verbonden is. Maar al deze initiatieven en alle open dagen ten spijt, blijft de afstand tussen de boer en burger in het algemeen groot.

Ter overdenking

Zijn er nog andere wegen denkbaar om de betrokkenheid van burgers bij het reilen en zeilen van het boerenbedrijf te vergroten? Niet op basis van vooringenomenheid, maar op basis van een echte dialoog tussen ondernemer(s) en de burgers in zijn omgeving. Waarbij het gesprek ontstaat over de richting, maar ook over te overwinnen obstakels. En die burgers uitnodigt om actief mee te denken met de ondernemers. Is het dagdromen om te denken dat we ook meer burgers kunnen enthousiasmeren om, net als bij energie,  te participeren in de ontwikkeling van hun leefomgeving en voedselproductie? Voedsel, water en energie zijn ten slotte eerste levensbehoefte, dus waarom niet?

Er zijn zeker eerste initiatieven in die richting, waarbij agrarische ondernemers individueel of op gebiedsniveau collectief in contact treden met maatschappelijke organisaties, betrokken burgers in hun directe omgeving of met hun consumenten. Hierbij ontstaan nieuwe vormen van financiering, zoals crowdfunding en online verkoop. Maar als delen het nieuwe hebben wordt, kan dat dan ook een stap verder gaan, met inbreng van risicodragend kapitaal, participatief vermogen of wie zal het zeggen? Is het denkbaar om zeggenschap en eigendom te delen en op welke basis dan? Waarbij we bij het begrip voedselproducent niet alleen denken aan de boer, maar denken: dat zijn we als boeren en burgers met elkaar.

Als delen het nieuwe hebben wordt en burgers meer zelf actief willen participeren, dan liggen hier wellicht nog ongekende mogelijkheden.

Wie hier ideeën over heeft, wil ik oproepen zijn of haar gedachten met ons te delen. Wij zullen deze dan bundelen en bezien of en hoe we hier vanuit het Regiebureau POP een vervolg aan kunnen geven. Uw bijdrage kunt u sturen naar het volgende mailadres: regiebureau@rb.agro.nl.