Blog

Rapport Falkenberg plaatst duurzaamheid opnieuw op de agenda

De Europese Commissie heeft een strategische adviesgroep onder leiding van Karl Falkenberg opdracht gegeven een rapport op te stellen over de wijze waarop de Europese Unie invulling kan geven aan duurzaamheid. Sustainability Now is de titel van het rapport. Het analyseert huidige ontwikkelingen en zet die af tegen de doelstellingen van Europa en de Verenigde Naties.

Verrassend gaat het rapport daarbij ook in op allerlei actuele zaken zoals de financiële crisis, vluchtelingenbeleid en de toenemende ongelijkheid binnen de EU. Met trendanalyse en statistieken maakt het rapport duidelijk hoe de problemen die we inmiddels allemaal herkennen zijn ontstaan. Falkenberg betoogt dat het oude dominante groeimodel dat ons denken bepaalde niet langer werkt. We moeten minder denken in groei die is gebaseerd op fossiele brandstoffen met al zijn bijkomende negatieve effecten op het milieu. En we moeten nu eens echt gaan inzetten op duurzame groei. Het rapport omschrijft deze als “sociaal inclusieve groei die innovatief is en die de veiligheid van onze planeet ook op de lange termijn garandeert”.

De adviesgroep ziet nadrukkelijk een rol voor de EU weggelegd om bij deze verandering het voortouw te nemen. En het rapport signaleert hierbij nieuwe kansen. Europa heeft een voorsprong op het gebied van “Groene technologie”. Dat kan in de toekomst wel eens een belangrijk voordeel blijken in de competitie met andere werelddelen. En dat is een extra reden om hier in het beleid sterk op in te zetten.  

Over de toekomst van het landbouwbeleid is het rapport duidelijk. De milieuproblemen zullen steeds groter worden als we doorgaan met de huidige schaalvergroting.  We moeten daarom af van de geïndustrialiseerde landbouw  en juist meer aandacht hebben voor kringlopen en een leefbaar platteland waarin mens, milieu en winstgevendheid meer op gelijke voet komen staan.

Het rapport wijst ook op het sterk onderschatte economisch belang van het natuurlijk kapitaal in de vorm van bijvoorbeeld een vruchtbare bodem of  natuurlijke waterberging. Het rapport beweert dat zonder bestuiving door insecten de landbouwgewassen per jaar 14 miljard minder zouden opbrengen! Ook voor schoon water en een gezonde bodem zijn dit soort rekensommen te maken en het is daarom eigenlijk vreemd dat dit besef tot nu toe zou weinig doorklinkt in het Europese landbouwbeleid.

De denktank schaart zich met dit rapport wat mij betreft in het rijtje van Club van Rome (1972), het rapport Brundtland (1987) en de film Inconvenient Truth van Al Gore (2006). Het zijn allemaal spraakmakende initiatieven die de urgentie het begrip “duurzaamheid” onderstrepen op een eigentijdse manier. De inhoud van dit rapport is niet allemaal nieuw: concepten als circulaire groei en de holistische benadering kenden we natuurlijk al. Maar het rapport Falkenberg plaatst deze op een frisse manier in de actuele context. Dit rapport kan wel eens een grote invloed gaan uitoefenen bij de discussies over het toekomstig gemeenschappelijk landbouwbeleid!